Child Aadhaar Card (બાળ આધાર કાર્ડ): બાળ આધાર કાર્ડ: ઘરે બેઠા તમારા બાળકનું આધાર કાર્ડ રજીસ્ટર કરવા માટે સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા
આજકાલ આધાર કાર્ડ એ માત્ર એક ઓળખપત્ર નથી, પરંતુ સરકારી યોજનાઓ અને સેવાઓનો લાભ લેવા માટેનું એક અનિવાર્ય સાધન બની ગયું છે. પુખ્ત વયના લોકોની જેમ, બાળકો માટે પણ આધાર કાર્ડ હોવું ખૂબ જ જરૂરી છે. બાળકો માટેના આધાર કાર્ડને “બાળ આધાર” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જે તેમના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. જો તમે તમારા બાળક માટે બાળ આધાર કાર્ડ બનાવવાની પ્રક્રિયા વિશે મુંઝવણમાં છો, તો આ લેખ તમને ઘરે બેઠા રજિસ્ટ્રેશનની સંપૂર્ણ માહિતી પૂરી પાડશે. ચાલો આપણે આ મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયાને વિગતવાર સમજીએ.
બાળ આધાર કાર્ડ શું છે? (What is Child Aadhaar Card?)
બાળ આધાર કાર્ડ એ 0 થી 5 વર્ષની વયના બાળકો માટે ખાસ ડિઝાઇન કરાયેલ આધાર કાર્ડ છે. તે નિયમિત આધાર કાર્ડથી થોડું અલગ હોય છે. મુખ્ય તફાવત એ છે કે બાળ આધાર કાર્ડમાં બાળકોની બાયોમેટ્રિક માહિતી (જેમ કે ફિંગરપ્રિન્ટ્સ અને આંખોના સ્કેન) લેવામાં આવતી નથી, કારણ કે આ ઉંમરે બાળકોના બાયોમેટ્રિક્સ વિકસિત થતા નથી અને સમય સાથે બદલાય છે.
- બાળ આધાર કાર્ડ સામાન્ય રીતે વાદળી રંગનું હોય છે.
- આ કાર્ડ બાળકના માતા-પિતામાંથી કોઈ એકના આધાર કાર્ડ સાથે લિંક કરવામાં આવે છે.
- જ્યારે બાળક 5 વર્ષનું થાય છે, ત્યારે તેના બાયોમેટ્રિક્સ (ફિંગરપ્રિન્ટ્સ અને આંખોના સ્કેન) અપડેટ કરાવવા ફરજિયાત હોય છે. આ પ્રક્રિયા મફત હોય છે.
- ત્યારબાદ જ્યારે બાળક 15 વર્ષનું થાય છે, ત્યારે ફરીથી બાયોમેટ્રિક્સ અપડેટ કરાવવા પડે છે.
આ કાર્ડ બાળકના જન્મથી લઈને શાળા પ્રવેશ, સરકારી યોજનાઓ અને ભવિષ્યમાં ઘણી જગ્યાએ ઓળખના પુરાવા તરીકે કામ આવે છે.
બાળ આધાર શા માટે જરૂરી છે? (Why is Child Aadhaar Card Important?)
બાળ આધાર કાર્ડ એ માત્ર એક ઓળખપત્ર નથી, પરંતુ તે બાળકોને ભવિષ્યમાં મળનારા અનેક લાભોનો પાયો છે. તેના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ કારણો નીચે મુજબ છે:
- શાળા પ્રવેશ: મોટાભાગની શાળાઓમાં પ્રવેશ માટે બાળ આધાર કાર્ડ અથવા આધાર એનરોલમેન્ટ સ્લિપ ફરજિયાત હોય છે.
- સરકારી યોજનાઓનો લાભ: બાળકોને મળતી વિવિધ સરકારી યોજનાઓ જેવી કે શિષ્યવૃત્તિ, મધ્યાહન ભોજન, પોષણ સંબંધિત કાર્યક્રમો વગેરેનો લાભ લેવા માટે બાળ આધાર કાર્ડ જરૂરી છે.
- બેંક ખાતું: ભવિષ્યમાં બાળકોના નામે બેંક ખાતું ખોલવા માટે આધાર કાર્ડ એક મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ તરીકે કામ કરે છે.
- આરોગ્ય સેવાઓ: સરકારી દવાખાનાઓમાં આરોગ્ય સેવાઓ અને વિવિધ રસીકરણ કાર્યક્રમોમાં પણ આધાર કાર્ડ ઉપયોગી સાબિત થાય છે.
- સરળ ઓળખ: તે બાળકની એક અનન્ય ઓળખ સ્થાપિત કરે છે, જે ભવિષ્યમાં કોઈપણ સરકારી કે ખાનગી કામકાજમાં સરળતા પૂરી પાડે છે.
આમ, બાળ આધાર કાર્ડ બનાવીને તમે તમારા બાળકના ભવિષ્યને સુરક્ષિત અને સુવિધાયુક્ત બનાવવામાં મદદ કરો છો.
બાળ આધાર કાર્ડ બનાવવા માટે કયા દસ્તાવેજોની જરૂર પડશે? (Which Documents are Required for Child Aadhaar Card?)
બાળ આધાર કાર્ડ બનાવવા માટે નીચે મુજબના દસ્તાવેજોની જરૂર પડે છે:
- બાળકનો જન્મ પ્રમાણપત્ર (Birth Certificate): આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ છે જે બાળકની જન્મ તારીખ અને ઓળખ સાબિત કરે છે. જો જન્મ પ્રમાણપત્ર ન હોય તો હોસ્પિટલ દ્વારા આપવામાં આવેલી ડિસ્ચાર્જ સ્લિપ પણ માન્ય ગણી શકાય છે.
- માતા-પિતામાંથી કોઈ એકનું આધાર કાર્ડ: બાળ આધાર કાર્ડ માતા અથવા પિતાના આધાર કાર્ડ સાથે લિંક કરવામાં આવે છે. તેથી, માતા કે પિતાનું માન્ય આધાર કાર્ડ હોવું ફરજિયાત છે.
- માતા-પિતાનું ઓળખનો પુરાવો (Identity Proof): માતા કે પિતાનું PAN કાર્ડ, પાસપોર્ટ, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ, વોટર ID કાર્ડ વગેરે જેવા સરકાર માન્ય ઓળખપત્રો.
- માતા-પિતાનું સરનામાનો પુરાવો (Address Proof): જે સરનામું માતા-પિતાના આધાર કાર્ડ પર હોય તે જ સરનામાનો પુરાવો (જેમ કે વીજળી બિલ, પાણી બિલ, પાસપોર્ટ, બેંક સ્ટેટમેન્ટ) જરૂરી બની શકે છે, જોકે મોટાભાગે માતા-પિતાના આધાર કાર્ડ પરનું સરનામું જ માન્ય ગણાય છે.
નોંધ: તમારે બધા દસ્તાવેજોની અસલ નકલો અને ફોટોકોપી બંને સાથે રાખવી હિતાવહ છે.
બાળ આધાર કાર્ડ માટે ઑનલાઇન રજિસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયા (Online Registration Process for Child Aadhaar Card)
બાળ આધાર કાર્ડ માટે સંપૂર્ણ રજિસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયા ઑફલાઇન જ થાય છે, પરંતુ તમે UIDAI ની વેબસાઇટ દ્વારા ઑનલાઇન એપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરી શકો છો. આનાથી તમારો સમય બચે છે અને એનરોલમેન્ટ સેન્ટર પર રાહ જોવાની જરૂર પડતી નથી.
- UIDAI ની વેબસાઇટની મુલાકાત લો: સૌથી પહેલા, Unique Identification Authority of India (UIDAI) ની સત્તાવાર વેબસાઇટ www.uidai.gov.in પર જાઓ.
- ‘Book an Appointment’ પર ક્લિક કરો: હોમપેજ પર તમને ‘My Aadhaar’ સેક્શનમાં ‘Book an Appointment’ નો વિકલ્પ જોવા મળશે, તેના પર ક્લિક કરો.
- શહેર અને એનરોલમેન્ટ સેન્ટર પસંદ કરો: અહીં તમારે તમારા શહેર કે રાજ્યનું નામ દાખલ કરવાનું રહેશે અને પછી તમારા નજીકના આધાર એનરોલમેન્ટ સેન્ટરને પસંદ કરવાનું રહેશે.
- વ્યક્તિગત વિગતો ભરો: હવે તમારે તમારી અને તમારા બાળકની અમુક મૂળભૂત વિગતો ભરવાની રહેશે. જેમાં માતા-પિતાનું નામ, બાળકનું નામ, જન્મ તારીખ, મોબાઈલ નંબર, ઈમેલ ID વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
- એપોઇન્ટમેન્ટ માટે તારીખ અને સમય પસંદ કરો: તમને ઉપલબ્ધ સ્લોટમાંથી અનુકૂળ તારીખ અને સમય પસંદ કરવાનો વિકલ્પ મળશે.
- એપોઇન્ટમેન્ટ કન્ફર્મ કરો: બધી વિગતો ભર્યા પછી, તમારી એપોઇન્ટમેન્ટ કન્ફર્મ કરો. તમને એક એનરોલમેન્ટ ફોર્મ અને એપોઇન્ટમેન્ટ સ્લિપની પ્રિન્ટ લેવાનું કહેવામાં આવશે. આ પ્રિન્ટ આઉટને સાથે રાખો.
- નિર્ધારિત સમયે સેન્ટર પર હાજર રહો: નિર્ધારિત તારીખ અને સમયે, તમામ જરૂરી અસલ દસ્તાવેજો અને તેમની ફોટોકોપી સાથે પસંદ કરેલા આધાર એનરોલમેન્ટ સેન્ટર પર પહોંચી જાઓ.
ઑનલાઇન એપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરવાથી તમારી પ્રક્રિયા ઝડપી અને સરળ બનશે.
બાળ આધાર કાર્ડ માટે ઑફલાઇન રજિસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયા (Offline Registration Process for Child Aadhaar Card)
જો તમે ઑનલાઇન એપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરવા માંગતા નથી, તો તમે સીધા નજીકના આધાર એનરોલમેન્ટ સેન્ટર પર જઈને પણ રજિસ્ટ્રેશન કરાવી શકો છો. આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
- આધાર એનરોલમેન્ટ સેન્ટરની મુલાકાત લો: તમારા નજીકના UIDAI દ્વારા માન્ય આધાર એનરોલમેન્ટ સેન્ટર પર જાઓ. તમે UIDAI વેબસાઇટ પરથી નજીકનું સેન્ટર શોધી શકો છો.
- આધાર રજિસ્ટ્રેશન ફોર્મ ભરો: સેન્ટર પરથી આધાર રજિસ્ટ્રેશન ફોર્મ મેળવો અને તેને કાળજીપૂર્વક ભરો. બાળકનું નામ, જન્મ તારીખ, માતા-પિતાનું નામ, સરનામું વગેરે જેવી વિગતો સાચી ભરો.
- દસ્તાવેજોની ચકાસણી: ભરેલા ફોર્મ સાથે ઉપર જણાવેલ તમામ જરૂરી અસલ દસ્તાવેજો અને તેમની ફોટોકોપી સબમિટ કરો. કેન્દ્ર પરનો અધિકારી તમારા દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરશે.
- બાયોમેટ્રિક્સ અને ફોટોગ્રાફ:
- જો બાળક 5 વર્ષથી ઓછું હોય, તો ફક્ત માતા-પિતામાંથી કોઈ એકની બાયોમેટ્રિક વિગતો (ફિંગરપ્રિન્ટ્સ) અને બાળકના ફોટોગ્રાફ લેવામાં આવશે.
- જો બાળક 5 વર્ષથી 15 વર્ષની વય વચ્ચે હોય, તો બાળકના ફિંગરપ્રિન્ટ્સ, રેટિના સ્કેન અને ફોટોગ્રાફ લેવામાં આવશે.
- એનરોલમેન્ટ સ્લિપ મેળવો: પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી, તમને એક એનરોલમેન્ટ સ્લિપ (Enrolment Slip) આપવામાં આવશે. આ સ્લિપમાં એનરોલમેન્ટ નંબર (EID) અને તારીખ-સમયનો ઉલ્લેખ હશે. આ સ્લિપને સાચવીને રાખો, કારણ કે તેનાથી તમે તમારા બાળકના આધાર કાર્ડનું સ્ટેટસ ઓનલાઈન ચેક કરી શકશો.
આ પ્રક્રિયા પૂરી થયા પછી થોડા અઠવાડિયામાં તમારા બાળકના સરનામે આધાર કાર્ડ પોસ્ટ દ્વારા મોકલી દેવામાં આવશે.
બાળ આધાર કાર્ડ બનાવ્યા પછી શું? (What After Applying for Child Aadhaar Card?)
એકવાર તમે બાળ આધાર કાર્ડ માટે અરજી કરી દો, પછી નીચેના મુદ્દાઓ ધ્યાનમાં રાખવા જરૂરી છે:
- સ્ટેટસ ચેક કરો: તમને મળેલી એનરોલમેન્ટ સ્લિપ પરનો એનરોલમેન્ટ નંબર (EID) નો ઉપયોગ કરીને તમે UIDAI ની વેબસાઇટ પર ‘Check Aadhaar Status’ વિકલ્પ દ્વારા તમારા બાળકના આધાર કાર્ડનું સ્ટેટસ ઓનલાઈન ચેક કરી શકો છો.
- આધાર કાર્ડની ડિલિવરી: સામાન્ય રીતે, અરજી કર્યાના 90 દિવસની અંદર બાળ આધાર કાર્ડ પોસ્ટ દ્વારા તમારા રજિસ્ટર્ડ સરનામા પર મોકલી દેવામાં આવે છે.
- બાયોમેટ્રિક અપડેટ: આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત છે. જ્યારે તમારું બાળક 5 વર્ષનું થાય અને ફરીથી 15 વર્ષનું થાય, ત્યારે તેના બાયોમેટ્રિક્સ (ફિંગરપ્રિન્ટ્સ અને રેટિના સ્કેન) ફરજિયાતપણે અપડેટ કરાવવા પડશે. આ અપડેટ પ્રક્રિયા મફત હોય છે. આ અપડેટ કરાવવું અનિવાર્ય છે, અન્યથા 5 અને 15 વર્ષ પછી બાળ આધાર કાર્ડ અમાન્ય થઈ શકે છે.
આ અપડેટ કરાવવા માટે પણ તમે ઑનલાઇન એપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરી શકો છો અથવા સીધા આધાર એનરોલમેન્ટ સેન્ટર પર જઈ શકો છો. આ પ્રક્રિયા તમારા બાળકના આધાર કાર્ડને હંમેશા માન્ય અને સક્રિય રાખશે.
નિષ્કર્ષ (Conclusion)
બાળ આધાર કાર્ડ એ તમારા બાળકના ભવિષ્ય માટે એક મહત્વપૂર્ણ અને અનિવાર્ય ઓળખપત્ર છે. તે તેમને વિવિધ સરકારી યોજનાઓ, શિક્ષણ અને અન્ય સેવાઓનો લાભ મેળવવામાં મદદ કરે છે. ઉપર આપેલી સરળ અને સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરીને, તમે તમારા બાળક માટે બાળ આધાર કાર્ડ સરળતાથી બનાવી શકો છો. યાદ રાખો કે 5 અને 15 વર્ષની ઉંમરે બાયોમેટ્રિક્સ અપડેટ કરાવવું ખૂબ જ જરૂરી છે. સમયસર આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરીને, તમે તમારા બાળકના ઉજ્જવળ અને સુરક્ષિત ભવિષ્ય માટે એક મજબૂત પાયો નાખી શકો છો.
